Monumenten

Monumenten

Het stadsbeeld van Hoorn getuigt op veel plaatsen van een roemrijk verleden. De grote bloeitijd van de stad ligt in de jaren tussen 1560 en 1660. De winsten die in handel en scheepvaart worden behaald, leiden tot verbetering en verfraaiing van de stad. Straten worden verbreed en verhard en er komen nieuwe gebouwen, woningen en verdedigingswerken. Hoorn heeft vanaf de oprichting in 1602 een kamer in de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Door het economisch verval in de 18e en 19e eeuw gaat de stedelijke welvaart achteruit. Vooral de Franse tijd (19e eeuw) is voor Hoorn desastreus. De bevolking loopt sterk terug en honderden panden komen in verval en vallen uiteindelijk onder de sloophamer. Er is gelukkig ook veel bewaard gebleven. Vooral het stratenpatroon is vrijwel ongewijzigd gebleven.
Sinds 1970 is een deel van de binnenstad aangewezen tot beschermd stadsgezicht. In 1998 is de rest van de binnenstad aangewezen. De gemeente Hoorn kent 383 Rijksmonumenten, 417 gemeentelijke monumenten en ca. 1100 beeldbepalende panden. Al meer dan 25 jaar werken gemeente en particulier initiatief nauw samen bij het opknappen van woonhuizen en het restaureren van kerken en andere grote monumenten.
Belangrijke monumenten in Hoorn

Monumentenlijst
Het rijke verleden van Hoorn staat borg voor een rijk cultureel erfgoed. Natuurlijk is het van belang om dit bezit ook voor volgende generaties te behouden. Daarom zijn veel panden en andere objecten, zoals bruggen, vanwege hun bijzondere betekenis geplaatst op de monumentenlijst.
Op onderstaande kaart staan alle monumenten en beeldbepalende panden binnen het beschermde stadsgezicht van Hoorn weergegeven.  

Rijksmonumenten
Een rijksmonument is een gebouw of object dat cultuurhistorisch gezien van nationaal belang is vanwege haar schoonheid, betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Een rijksmonument moet tenminste 50 jaar oud zijn. Veel van deze monumenten staan in de oude binnenstad van Hoorn. 

Gemeentelijke monumenten
Op de gemeentelijke lijst staan objecten, die niet op de rijksmonumentenlijst staan, maar voor Hoorn van grote (bouw)historische betekenis zijn. De gemeentelijke monumentenlijst groeit nog steeds. Regelmatig worden panden op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

Beschermd stads- of dorpsgezicht
Hoorn heeft één van de oudste aangewezen beschermde stadsgezichten van ons land. In 1970 is het oostelijk deel van de stad aangewezen tot van rijkswege beschermd stadsgezicht, in 1998 volgt het westelijk stadsdeel. Het beschermde gebied omvat nu de gehele historische binnenstad.

Beeldbepalende panden
Beeldbepalende panden worden aangewezen binnen het beschermde stadsgezicht van Hoorn. Zij worden aangewezen vanwege hun belang in het historische straatbeeld van de binnenstad.

Provinciale Monumenten
Provinciale monumenten zijn panden en/of objecten gebouwd tussen 1850-1940 die representatief zijn voor de geschiedenis van Noord Holland. Gemeente Hoorn kent 2 provinciale monumenten;
- De Westfriese omringdijk;
- Het voormalige Stationsgebouw in Zwaag van de lokaalspoorweg Hoorn-Medemblik (Stoomtram)

Monumentale bomen
Naast monumentale panden en objecten zijn er ook bomen aangewezen als gemeentelijke monument. In Hoorn zijn ca. 360 monumentale bomen aangewezen vanwege hun ouderdom en hun beeldbepalende ligging in het stadsgezicht.