De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad, het hoogste orgaan in de gemeente. Hij mag echter niet meestemmen.
De burgemeester wordt op voordracht van de gemeenteraad voor een periode van zes jaar benoemd bij koninklijk besluit.
Daarnaast is de burgemeester voorzitter van het college van burgemeester en wethouders; in het college heeft de burgemeester wel een stem.
Een van zijn belangrijkste wettelijke bevoegdheden is de zorg voor de openbare orde en veiligheid. Zo berust bij een lokale ramp het opperbevel bij de burgemeester.Burgemeester van Hoorn is sinds 2003 de heer dr. G.O. (Onno) van Veldhuizen