Persoonlijke pagina's van de burgemeester

Burgermoeder (12 juli 2007)

Beste bezoeker,
Van harte welkom in mijn persoonlijke weblog. Ik ben Onno van Veldhuizen, burgemeester van Hoorn. Op deze plek confronteer ik u graag met zaken die mij tijdens mijn werk opvallen. Het kan gaan om een kleine, alledaagse gebeurtenis, maar ook mijn visie op actueel plaatselijk of landelijk beleid. Op deze manier kunt u mij wat beter leren kennen.

De Van Dale slaat ons met de harde feiten om de oren: de titel 'burgermoeder' komt er niet in voor. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mijn oud-collega Ter Horst, maakt zich zorgen en ziet graag meer burgemeesters van vrouwelijke kunne en overweegt zich daar als minister sterk voor te maken. In 1974 vierden we het jaar van de vrouw. We zijn nu 33 jaar verder. Is er echt een probleem? En zou de minister daar echt wat aan moeten doen?

Mevrouw Truus Smulders-Beliën (1902-1966) van de gemeente Oost-, West- en Middelbeers, nu Oirschot, was vlak na de Tweede Wereldoorlog de eerste. "Ons Mevrouw" heette ze en "Moeder des Plattelands". Zij bleef het 20 jaar lang - zeer kleurrijk - tot haar dood. Zij volgde haar man, Jan Smulders, op die tijdens de oorlog was omgekomen. Op haar honderdste verjaardag werd zelfs een standbeeld van haar onthuld (zie foto). Haar motivatie was op zijn minst een opvallende: zij wilde het ambt voor haar zoon bewaren. Sinds 1831 was een Smulders burgemeester in Middelbeers. Niet alleen bij het Koningshuis ontvouwt de emancipatie zich langs de lijnen van vererving. Haar voordracht werd wel nadrukkelijk gesteund door twee pastoors en ook dat is opvallend.

Wie volgden haar? Het laatste zeer recente overzicht - juli 2007 - laat zien dat in 2006 20% van de burgemeesters vrouw was. In 1998 was dat 17% en in 2002 19%. Heel voorzichtig valt er wat over te zeggen: 3% groei in acht jaar is niet groots, maar het is zeker ook geen krimp. Wel is het minder dan dit kabinet, dat denk ik historisch hoog scoort met een vrouwelijk aandeel van nipt boven de 30%. Maar vijf van de zestien ministers is weer veel gemakkelijker dan zo'n 90 uit 450 burgemeesters. Jammer vind ik dat er geen leeftijden zijn vermeld in het burgemeestersoverzicht. Mijn indruk is dat er geen vrouwelijke burgemeester te vinden is die jonger is dan 40. Dat terwijl de jongste Nederlandse burgervader 31 is. Wereldwijd is de oudste wel een vrouw; ik geloof dat zij in Canada woont en diep in de tachtig is.

Het Nederlandse benoemingsstelsel is pas zeer recent in zijn huidige vorm door de Raad van Europa in genade aangenomen. De essentie is dat feitelijk de gemeenteraad de burgemeester benoemt en daarmee de democratische legitimatie naar Europese maatstaven voldoende is. Moet de minister hier nu onder de vlag van emancipatie sturend tussenkomen? Dat lijkt mij staatsrechtelijk niet juist en woelt zeker en terecht de Europese discussie weer los. Dat wij het niet altijd eens zijn met de uitkomst van een meerderheidskeuze hoort nu eenmaal bij de democratie. Een Minister van BZK zal dat weten te respecteren. Een brief dan aan de gemeenteraden om toch vooral op de vrouwelijke kandidaten te letten? Dat neigt naar symbolisch paternalisme, hier maternalisme.

Mij lijkt veel meer te zitten in het verder investeren in de kwaliteit van het vak en de aantrekkelijkheid daarvan. Wanneer meer mensen burgemeester willen worden, zitten daar ook meer vrouwen bij. En daar mag echt wat gebeuren. Zo wachten de burgemeesters al jaren en jaren op een fatsoenlijke afvloeiingsregeling zoals ook de wethouders die kennen. Het mooiste vak is toch wat te risicovol, terwijl een goede burgemeester doorgaans geen speculant is. Je zou ook eens moeten onderzoeken wat nu juist vrouwen remt om te solliciteren. De eis bijvoorbeeld om te wonen in je stad of dorp onderschrijf ik. Wel is het voor iedereen een toenemend hoge drempel (werk partner, gezin, huis verkopen en weer kopen). Eentje die voor vrouwen wel eens hoger zou kunnen zijn, nu zij vaker over werkende partners beschikken, dan omgekeerd. (Hoe bijzonder de minister zelf is, blijkt uit het feit dat zij de trotse recordhoudster verhuizen binnen de eigen gemeente is: om de zoveel jaar woonde burgemeester Ter Horst in een ander stadsdeel van Nijmegen. (Ik hoef daar thuis niet mee aan te komen, dan weet u dat alvast.) Dat verschil wordt met de groei van tweeverdieners rap kleiner, dus zit hier m.i. niet de relevantie van toekomstig beleid. Je zou het de vrouwelijke kandidaat zelf eens echt moeten vragen. Waarom solliciteert u nu pas? Wat hield u tegen?

Ten slotte, in de gemeentelijke 'board rooms' blijken meer vrouwen te vinden te zijn dan in die van de Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen. Onder de 119 topbestuurders telden we in 2004 maar drie vrouwen. Welke minister gaat daarover? Die van jeugd en gezin?

Als nagekomen berichtje (6 november 2007) wil ik u dit artikeltje dat ik las in het NRC van 2 november 2007 niet onthouden. Opvallend vind ik de parallel met ons eigen land: ook in Guatemala volgde de eerste vrouwelijke burgemeester haar man op.

Reacties: