Onderzoek naar vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog aan de Drieboomlaan

Er zijn sterke historische aanwijzingen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog op een locatie in de omgeving van de Drieboomlaan een vliegtuigbom terecht kan zijn gekomen. Aanvullend onderzoek moet uitwijzen of daadwerkelijk sprake is van een niet-ontplofte vliegtuigbom en waar deze zich bevindt.

Hoe weten jullie dat er mogelijk een niet-ontplofte vliegtuigbom op een locatie in de omgeving van de Drieboomlaan ligt en wat is daar op dit moment over bekend?

Historisch onderzoek wijst uit dat op 2 november 1944 tijdens een geallieerde bombardementsvlucht naar Merseburg (Duitsland) twee Amerikaanse B-17 bommenwerpers van de 390th Bomb Group met elkaar in botsing kwamen. Door deze botsing raakten beide toestellen zwaar beschadigd. Uit historische informatie blijkt dat hierbij mogelijk een vliegtuigbom in de omgeving van de Drieboomlaan terecht is gekomen die niet is afgegaan.

Daarnaast is er informatie van bewoners. Deze informatie, in combinatie met archiefmateriaal, historische luchtfoto’s en specialistische analyses, vormt de basis voor het huidige onderzoek.

Het onderwerp is actueel geworden bij de voorbereiding van werkzaamheden voor het vernieuwen van het riool in de Drieboomlaan. Omdat er aanwijzingen zijn dat (een deel van) een niet-ontplofte vliegtuigbom mogelijk nog in de bodem aanwezig is, heeft de gemeente besloten aanvullend onderzoek uit te laten voeren.

Op dit moment staat nog niet vast of er daadwerkelijk een niet-ontplofte bom ligt. Het aanvullende onderzoek moet dit duidelijk maken en zo ja, waar deze zich precies bevindt en welke vervolgstappen eventueel nodig zijn. Veiligheid staat daarbij gedurende het hele proces altijd voorop.

Om wat voor bom kan het gaan?

Op basis van historisch feitenmateriaal is de kans groot dat het gaat om een Amerikaanse bom van 125 kilo. Om dit exact te weten is aanvullend onderzoek nodig. Dit onderzoek richt zich op de locatie van de niet-ontplofte bom en de staat van de bom. Dit onderzoek wordt de komende maanden uitgevoerd.

Waarom is niet direct duidelijk waar mogelijk de niet-ontplofte bom ligt?

Op basis van historische gegevens weten we dat een vliegtuigbom op deze locatie is ingeslagen. We weten echter nog niet of deze zich:

• Onder een woning bevindt;
• Onder een tuin bevindt;
• Mogelijk deels onder een naastgelegen perceel bevindt.

Daarom is aanvullend onderzoek noodzakelijk.

Klopt het dat er beton onder een woning zit?

Ja. Onder een woning in de Drieboomlaan bevindt zich een groot blok beton. Op basis van historische informatie bestaat het vermoeden dat na de oorlog op deze plek onderzoek heeft plaatsgevonden en dat een gegraven opening of onderzoekschacht later is dichtgemaakt met beton. Of dit daadwerkelijk verband houdt met de mogelijke niet-ontplofte vliegtuigbom wordt momenteel onderzocht. Het beton is één van de redenen waarom aanvullend onderzoek nodig is.

Is de niet-ontplofte bom niet direct na de oorlog verwijderd?

Uit historische informatie blijkt dat er na de oorlog onderzoek heeft plaatsgevonden. Het is echter niet duidelijk wat destijds precies is aangetroffen en welke werkzaamheden zijn uitgevoerd. Dit wordt meegenomen in het onderzoek.

Waarom is dit nu pas ontdekt terwijl de woningen er al tientallen jaren staan? De woningen in het deel van de Drieboomlaan waar het onderzoek plaatsvindt zijn grotendeels gebouwd in de eerste decennia van de twintigste eeuw, voornamelijk tussen 1900 en 1930. De woningen waren dus al aanwezig tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het vermoeden van een mogelijke niet-ontplofte vliegtuigbom is gebaseerd op historische informatie. Voorafgaand aan de rioolvervanging is onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van niet-gesprongen explosieven. Uit dit onderzoek bleek dat er binnen het werkgebied van de rioolvervanging geen belemmeringen zijn voor de uitvoering van de werkzaamheden.

Naar aanleiding van vragen van bewoners over mogelijke risico’s tijdens de werkzaamheden heeft de gemeente haar uitgangspunten besproken met de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). Daarbij is bevestigd dat de werkzaamheden aan het riool kunnen worden uitgevoerd. Wel is geadviseerd om tijdens de diepere ontgravingswerkzaamheden het pand waaronder het betonblok ligt te monitoren. Deze maatregel was al voorzien in de planvorming en voorbereiding van het project. Tijdens het vernieuwen van het riool in de Drieboomlaan worden de panden in de omgeving van het riool gemonitord volgens het monitoringsplan van een onafhankelijk bureau in opdracht van de gemeente.

Tijdens de gesprekken met de EODD is daarnaast het advies gegeven om aanvullend onderzoek uit te voeren naar de mogelijke aanwezigheid van een niet-ontplofte vliegtuigbom. Aanleiding hiervoor zijn de beschikbare historische gegevens en ervaringen uit vergelijkbare situaties elders in Nederland en Europa. Met dit aanvullende onderzoek wil de gemeente vaststellen of er daadwerkelijk sprake is van een niet-ontplofte bom, waar dit zich eventueel bevindt en of aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.

Wonen bewoners al die tijd mogelijk boven een bom?

Dat is op dit moment niet vast te stellen, maar historisch onderzoek wijst wel uit dat dit mogelijk is. Juist daarom wordt onderzocht of daadwerkelijk sprake is van een niet-ontplofte vliegtuigbom.

Zijn er eerder werkzaamheden uitgevoerd in deze omgeving?

Ja. Uit historische informatie blijkt dat er na de Tweede Wereldoorlog onderzoek heeft plaatsgevonden naar de mogelijke aanwezigheid van explosieven. Daarnaast zijn in de loop der jaren op verschillende momenten werkzaamheden uitgevoerd in het gebied.

Het huidige onderzoek moet duidelijk maken welke onderzoeken en werkzaamheden destijds precies hebben plaatsgevonden en wat de huidige situatie is.

Wel is bekend dat het riool sinds 1945 ten minste één keer is vervangen en dat in de afgelopen decennia verschillende werkzaamheden aan de woningen hebben plaatsgevonden. Deze informatie wordt betrokken bij het aanvullende onderzoek.

Is er op dit moment sprake van gevaar?

Op dit moment zijn er geen aanwijzingen voor een acute gevaarlijke situatie. Specialisten beoordelen de situatie zorgvuldig en geven aan dat er, zoals bij iedere mogelijke aanwezigheid van een niet-ontploft explosief, altijd een risico bestaat. Op basis van de huidige informatie wordt dit risico als laag ingeschat.

Er is daarom geen aanleiding voor bewoners om zich op dit moment zorgen te maken. Wel wordt de situatie serieus genomen en wordt het onderzoek zorgvuldig uitgevoerd zodat eventuele risico’s goed in beeld worden gebracht. Veiligheid staat altijd voorop.

Moeten bewoners zich zorgen maken?

Nee. Op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat sprake is van een direct gevaarlijke situatie. Daarom kunnen bewoners gewoon thuis blijven wonen en hun dagelijkse activiteiten voortzetten. De situatie wordt zorgvuldig onderzocht door gespecialiseerde deskundigen. Als uit het onderzoek blijkt dat aanvullende maatregelen nodig zijn, worden bewoners daar tijdig over geïnformeerd.

Waarom worden woningen niet direct ontruimd?

Omdat op dit moment nog niet is vastgesteld of er daadwerkelijk een niet-ontplofte bom aanwezig is, waar deze zich bevindt en of er risico’s zijn voor de omgeving. Uit de huidige informatie blijkt geen acute gevaarlijke situatie. Daarom is er op dit moment geen aanleiding om woningen te ontruimen. Veiligheid staat altijd voorop. Als uit onderzoek blijkt dat aanvullende maatregelen nodig zijn, worden omwonenden hierover direct geïnformeerd.

Moeten bewoners hun woning verlaten?

Zolang nog niet bekend is of er daadwerkelijk een niet-ontplofte bom aanwezig is en waar dit zich bevindt, kan hierover geen uitspraak worden gedaan. Mocht later blijken dat tijdelijke veiligheidsmaatregelen nodig zijn, dan worden omwonenden hierover geïnformeerd.

Wie betaalt eventuele tijdelijke huisvesting als bewoners hun woning moeten verlaten?

Mocht een tijdelijke ontruiming noodzakelijk blijken, dan wordt bekeken welke voorzieningen nodig zijn. Bewoners worden hierover tijdig geïnformeerd. Op dit moment is het nog te vroeg om daar uitspraken over te doen.

Hoe groot is de kans dat een niet-ontplofte bom spontaan afgaat?

Die kans is zeer klein. Daarom wordt er altijd vooraf uitgebreid onderzoek gedaan.

Worden er tijdens het onderzoek strenge veiligheidsmaatregelen genomen?

Bij werkzaamheden waarbij mogelijk explosieven aanwezig zijn, staat veiligheid altijd voorop. Daarom wordt gewerkt volgens landelijke veiligheidsprotocollen en worden geen onnodige risico's genomen.

De werkzaamheden worden uitgevoerd door speciaal opgeleide en gecertificeerde deskundigen. Het opsporen, onderzoeken en veiligstellen van mogelijke explosieven behoort tot hun dagelijkse werkzaamheden. Op basis van expertise en geldende veiligheidsvoorschriften bepalen zij welke maatregelen nodig zijn om de veiligheid van omwonenden, onderzoekers en uitvoerende partijen te waarborgen.

Is er sprake van een crisis?

Nee. Er is op dit moment geen sprake van een crisissituatie. Wel gaat het om een bijzondere situatie die zorgvuldig wordt onderzocht. De gemeente werkt daarbij nauw samen met deskundigen en veiligheidsdiensten om eventuele risico’s goed in beeld te brengen en passende maatregelen te treffen als dat nodig blijkt. Ook wordt gebruikgemaakt van kennis en ervaringen van andere gemeenten die eerder met vergelijkbare situaties te maken hebben gehad, zoals de gemeente Rotterdam.

Wie heeft uiteindelijk de verantwoordelijkheid voor de veiligheid?

De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Daarbij wordt gewerkt op basis van adviezen van het gespecialiseerde onderzoeksbureau T&A Survey, Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, de politie en de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD).

Waarom wordt er nu onderzoek gedaan?

Het onderzoek is nodig om antwoord te krijgen op een aantal belangrijke vragen:

• Is er daadwerkelijk nog een niet-ontplofte bom of deel van een niet-ontplofte bom aanwezig?
• Welk traject heeft de niet-ontplofte bom gevolgd na de inslag?
• Waar bevindt dit zich precies?
• Hoe diep ligt de niet-ontplofte bom?
• In welke staat verkeert de niet-ontplofte bom?
• Welke gevolgen heeft dit voor de omgeving?
• Zijn aanvullende maatregelen of een eventuele ruiming nodig?

Pas wanneer deze vragen zijn beantwoord, kan worden bepaald welke vervolgstappen nodig zijn.

Hoe wordt onderzocht of er een niet-ontplofte bom ligt?

Specialisten van T&A Survey voeren metingen uit. Daarbij worden verschillende detectietechnieken ingezet, zoals:

• Grondradar;
• Magnetometers;
• GPS-gestuurde meetapparatuur;
• 3D-bodemmodellen; en
• Andere speciale meetmethoden.

Met deze technieken kan nauwkeurig worden bepaald waar een mogelijke niet-ontplofte bom zich bevindt.

Moet de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) dit onderzoek niet doen?

Door grote bouwprojecten komen veel explosieven naar boven. Bijvoorbeeld bij wegen, spoorlijnen en de bouw van woonwijken op locaties waar tijdens de Tweede Wereldoorlog is gevochten. Dit zorgt voor veel extra werk voor de EODD. Daarom mogen gespecialiseerde civiele bedrijven naar conventionele explosieven zoeken. De EODD is wel de enige organisatie die aangetroffen explosieven onschadelijk maakt. Tijdens dit hele proces heeft de gemeente continu contact met de EODD en andere specialisten.

Waarom wordt niet meteen gegraven om te kijken of er een bom ligt?

Onderzoek naar mogelijke explosieven in de buurt van bebouwing vraagt om veel zorgvuldigheid. Het gaat niet alleen om het opsporen van een mogelijke bom. Ook wordt gekeken naar de veiligheid van bewoners, de invloed op funderingen van woningen, de bodemopbouw en de mogelijkheden om een eventuele bom veilig onschadelijk te maken en te verwijderen.

Daarom wordt het onderzoek stap voor stap uitgevoerd. Zo kunnen deskundigen eerst een goed beeld krijgen van de situatie en vervolgens bepalen welke maatregelen nodig zijn om de veiligheid van bewoners en de omgeving te waarborgen.

Hoelang duurt het zoeken naar een niet-ontplofte bom?

Dat is op dit moment nog niet exact te zeggen. Stap voor stap wordt bekeken welke vervolgstappen nodig zijn in deze bijzondere situatie. Daarbij staat een zorgvuldig onderzoek voorop en heeft zorgvuldigheid voorrang op snelheid.

Wat gebeurt er als tijdens het onderzoek onverwacht een explosief wordt aangetroffen?

Dan worden de werkzaamheden direct stilgelegd en wordt gehandeld volgens de geldende veiligheidsprocedures. De EODD en veiligheidsdiensten worden daarbij betrokken.

Hoelang duurt het onderzoek?

Het onderzoek bestaat uit meerdere stappen. Op dit moment wordt het bureauonderzoek gedaan. Hierbij wordt historisch materiaal, archiefgegevens, luchtfoto’s en andere beschikbare informatie bestudeerd en geanalyseerd.

Het onderzoek op locatie start naar verwachting in de tweede helft van augustus 2026, na de bouwvak. De exacte startdatum is nog afhankelijk van de verdere voorbereiding van het onderzoek. Daarbij wordt met gespecialiseerde apparatuur onderzocht of er daadwerkelijk een explosief aanwezig is, waar dit zich bevindt en wat de staat ervan is.

Hoe lang het totale onderzoek duurt, hangt af van de uitkomsten van iedere stap in het onderzoek. Zodra meer bekend is over de planning en de resultaten, informeren wij bewoners hierover.

Ik woon aan de Drieboomlaan, maar heb geen informatiebrief ontvangen. Waarom niet?

De bewonersbrief is verspreid onder huishoudens binnen een straal van 100 meter van de onderzoekslocatie. Woont u aan de Drieboomlaan maar heeft u geen brief ontvangen? Dan valt uw adres buiten het onderzoeksgebied.

Is de onderzoekslocatie op de plek van de oude huisnummers Drieboomlaan 37, 39 en 41? De huizen die in de Tweede Wereldoorlog zijn verwoest en waar nu de Tyrasstraat langs loopt?

Nee. De onderzoekslocatie bevindt zich op een andere plek in de omgeving van de Drieboomlaan.

Worden woningen tijdens het onderzoek voortdurend gemonitord?

Nee. Tijdens het onderzoek worden eerst verschillende metingen en analyses uitgevoerd om vast te stellen of er daadwerkelijk sprake is van een niet-ontplofte bom en waar deze zich mogelijk bevindt.

Voor deze onderzoeksfase is continue monitoring van woningen niet nodig. Als in een latere fase graafwerkzaamheden of andere werkzaamheden plaatsvinden die invloed kunnen hebben op een woning of de omgeving, wordt beoordeeld of monitoring noodzakelijk is. In dat geval worden passende maatregelen genomen om de veiligheid van bewoners, de woningen en de omgeving te waarborgen.

Kan een woning schade oplopen door het onderzoek?

T&A Survey doet er alles aan om het onderzoek zeer zorgvuldig  uit te voeren. Vooraf wordt per onderzoeksmethode bekeken welke aanpak veilig en verantwoord is voor woningen, de bewoners en de omgeving. Het onderzoek bestaat in eerste instantie vooral uit metingen en analyses die zo min mogelijk invloed hebben op woningen en de directe omgeving.

Mocht voor een volgende onderzoeksfase uitgebreider onderzoek nodig zijn, dan wordt eerst beoordeeld welke gevolgen dit kan hebben voor een woning en worden passende maatregelen genomen. De veiligheid van bewoners, onderzoekers en de omgeving staat daarbij altijd voorop. Op dit moment is er geen aanleiding om te verwachten dat het eerste onderzoek schade aan woningen of de omgeving veroorzaakt.

Worden bewoners gecompenseerd als er schade ontstaat door onderzoek of ruimingswerkzaamheden?

Hoewel er alles aan wordt gedaan om schade te voorkomen, kan niet volledig worden uitgesloten dat onderzoek of eventuele ruimingswerkzaamheden gevolgen hebben voor woningen of eigendommen in de omgeving. Mocht er onverhoopt schade ontstaan die aantoonbaar het gevolg is van de werkzaamheden, dan wordt deze beoordeeld volgens de geldende procedures en aansprakelijkheidsregelingen. De gemeente en betrokken uitvoerende partijen bekijken in dat geval samen met de eigenaar hoe de schade wordt afgehandeld. Bewoners worden hierover tijdig geïnformeerd als deze situatie zich voordoet.

Heeft dit gevolgen voor de verkoopbaarheid of waarde van woningen?

Dat kunnen wij op dit moment nog niet zeggen. Het onderzoek bevindt zich nog in een vroege fase. Eerst moet worden vastgesteld of er daadwerkelijk sprake is van een niet-ontplofte vliegtuigbom, waar deze zich bevindt, in welke staat deze verkeert en welke eventuele maatregelen nodig zijn. Zolang hierover nog geen duidelijkheid bestaat, kunnen geen uitspraken worden gedaan over mogelijke gevolgen voor de verkoopbaarheid of waarde van woningen.

Wij begrijpen dat bewoners hierover vragen kunnen hebben. Juist daarom wordt het onderzoek zorgvuldig en stap voor stap uitgevoerd. Pas wanneer de onderzoeksresultaten bekend zijn en duidelijk is welke vervolgstappen eventueel nodig zijn, kan beter worden beoordeeld of er gevolgen zijn voor de omgeving. Op dit moment is het daarvoor nog te vroeg.

De gemeente blijft bewoners gedurende het onderzoek informeren over nieuwe ontwikkelingen en de uitkomsten van het onderzoek. Zodra er meer duidelijkheid is, wordt deze informatie gedeeld met betrokken bewoners.

Wat gebeurt er als de niet-ontplofte bom in de grond onder meerdere percelen blijkt te liggen?

Dat is één van de vragen die het onderzoek moet beantwoorden. Op dit moment is nog niet bekend of er daadwerkelijk een niet-ontplofte vliegtuigbom in de grond ligt waar deze zich precies bevindt. Daarom is ook nog niet bekend of deze zich onder één perceel bevindt of mogelijk onder meerdere percelen.

Als uit het onderzoek blijkt dat een explosief zich onder meerdere percelen bevindt, worden de gevolgen daarvan zorgvuldig in kaart gebracht. De gemeente werkt daarbij samen met gespecialiseerde onderzoeksbureaus, de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD), Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en andere deskundigen. Op basis van hun onderzoek en adviezen wordt bepaald welke maatregelen nodig zijn. Ook wordt gebruikgemaakt van kennis en ervaringen van andere gemeenten die eerder met vergelijkbare situaties te maken hebben gehad, zoals de gemeente Rotterdam.

Mocht uit het onderzoek blijken dat een niet-ontplofte vliegtuigbom of delen daarvan aanwezig zijn, dan wordt in overleg met de EODD bepaald hoe deze veilig kan worden geruimd. Het uitgangspunt van de EODD is dat aangetroffen explosieven worden verwijderd.

Wanneer vervolgonderzoek, veiligheidsmaatregelen of ruimingswerkzaamheden gevolgen hebben voor meerdere percelen, worden de betrokken bewoners en eigenaren hierover persoonlijk en tijdig geïnformeerd.

Op dit moment is het echter nog te vroeg om daar uitspraken over te doen. Eerst moet het onderzoek duidelijk maken of er daadwerkelijk sprake is van een explosief en waar dit zich precies bevindt.

Wat gebeurt er als er niets wordt gevonden?

Het is mogelijk dat uit het onderzoek blijkt dat er geen niet-ontplofte vliegtuigbom aanwezig is. In dat geval wordt het onderzoek afgerond en zijn er vanuit het oogpunt van ontplofbare oorlogsresten geen verdere maatregelen nodig.

Voordat die conclusie kan worden getrokken, beoordelen de betrokken specialisten zorgvuldig alle onderzoeksresultaten. Daarbij wordt gekeken of voldoende zekerheid bestaat over de aanwezigheid of afwezigheid van een explosief. Alleen wanneer de deskundigen tot de conclusie komen dat er geen aanwijzingen meer zijn voor een niet-ontplofte bom, wordt het onderzoek afgesloten.

Wat gebeurt er na het eerste onderzoek?

Op basis van het eerste onderzoek door de specialisten van T&A Survey in overleg met de EODD en andere specialisten wordt bepaald welke vervolgstappen nodig zijn. Als het daadwerkelijk om een explosief gaat, wordt een plan gemaakt om dit veilig te verwijderen of onschadelijk te maken.

Kan het rioolproject hierdoor vertraging oplopen?

Het vernieuwen van het riool in de Drieboomlaan kan doorgaan. Hierover heeft de gemeente afstemming gehad met T&A Survey en de EODD. Het riool ligt op voldoende afstand van de mogelijk niet -ontplofte bom. Gedurende het hele proces is er extra monitoring op de locatie en de directe omgeving. Indien nodig worden de werkzaamheden op aangepaste wijze uitgevoerd.

Wanneer is er meer bekend?

Zodra de resultaten van het onderzoek bekend zijn, deelt de gemeente informatie over de vervolgstappen en eventuele gevolgen voor de omgeving.

Waarom wordt er nu pas gecommuniceerd?

Voordat wij hierover communiceerden, wilden wij eerst voldoende vooronderzoek uitvoeren en afstemming hebben met de betrokken partijen. Daarbij willen we zorgvuldig communiceren en onnodige onrust voorkomen.

Wanneer en hoe worden bewoners verder geïnformeerd?

De direct betrokken bewoner(s) worden tijdens het hele proces als eerste geïnformeerd over de voortgang van het onderzoek. Zodra duidelijk wordt dat omwonenden mogelijk gevolgen kunnen ondervinden van vervolgonderzoek, veiligheidsmaatregelen of een eventuele ruiming, worden ook zij geïnformeerd. Dit gebeurt onder andere via bewonersbrieven, persoonlijke gesprekken, informatiebijeenkomsten, flyers, social media en Hoorn.nl. De gemeente vindt het belangrijk om bewoners steeds zo goed mogelijk op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelingen en vervolgstappen.

Wat gebeurt er als daadwerkelijk een niet-ontplofte bom wordt aangetroffen?

Wanneer uit het onderzoek blijkt dat sprake is van een niet-ontplofte vliegtuigbom, beoordelen de specialisten van T&A Survey in overleg met de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) en andere deskundigen welke vervolgstappen nodig zijn. Daarbij wordt gekeken naar onder andere de exacte locatie, de staat van de bom en de mogelijke risico’s.

Pas op basis van deze beoordeling wordt besloten welke maatregelen nodig zijn en hoe en wanneer eventuele ruimingswerkzaamheden plaatsvinden. Veiligheid staat daarbij altijd voorop. Bewoners worden tijdig geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek en eventuele gevolgen voor hun woonomgeving.

Is al besloten dat de niet-ontplofte bom wordt geruimd?

Eerst moet worden vastgesteld of er daadwerkelijk een niet-ontplofte bom in de grond ligt, waar deze zich bevindt en welke risico’s daarbij horen. Pas daarna kan een besluit worden genomen over eventuele vervolgstappen.

Wie beslist wat er moet gebeuren?

De gemeente werkt nauw samen met deskundigen, waaronder de politie, Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, het Kenniscentrum Ontplofbare Oorlogsresten, onderzoeksbureau T&A Survey en de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD).

De EODD is in Nederland verantwoordelijk voor het onschadelijk maken van explosieven. Besluiten over de aanpak worden genomen op basis van onderzoek en deskundige adviezen van de betrokken partijen.

De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid en neemt, namens de gemeente, besluiten over eventuele veiligheidsmaatregelen voor de omgeving.

Wat is de rol van de gemeente?

De gemeente informeert bewoners en werkt samen met gespecialiseerde onderzoeksbureaus, veiligheidsdiensten en de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). Besluiten worden genomen op basis van deskundig advies en onderzoek.

Wie betaalt de kosten van deze onderzoeken en eventuele verwijdering?

Dat hangt af van de situatie en de werkzaamheden. Voor de afhandeling van explosieven bestaan landelijke regelingen en procedures. Daarover volgt, indien nodig, later meer informatie.

Waarom worden bommen na 80 jaar nog geruimd?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn in Nederland miljoenen kilo’s aan explosieven afgeworpen. Een deel daarvan is nooit ontploft en ligt nog steeds in de bodem. Vaak wordt gedacht dat een bom na tientallen jaren ‘uitwerkt’. Dat is meestal niet zo. De explosieve lading blijft vaak actief. Ontstekers kunnen door roest juist instabieler worden. Veranderingen in de bodem kunnen invloed hebben op de ligging van de bom.

Een niet-ontplofte bom die tientallen jaren stil heeft gelegen, kan nog steeds ontploffen als deze wordt verplaatst of beschadigd. Om geen enkel risico te nemen is besloten eerst grondig te onderzoeken of er een bom is en waar die ligt. Op basis van die resultaten wordt besloten hoe het proces verder verloopt.

Hoe kan het dat er nog explosieven uit de Tweede Wereldoorlog worden gevonden?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn op veel plekken in Nederland bommen, granaten en andere explosieven terechtgekomen. Een deel daarvan is destijds niet ontploft en is in de bodem achtergebleven. Deze niet-ontplofte explosieven kunnen tientallen jaren later nog steeds worden aangetroffen.

Vaak komen ze pas aan het licht wanneer er werkzaamheden in de grond plaatsvinden, bijvoorbeeld bij:

• De aanleg van nieuwe woonwijken en woningbouwprojecten;
• Het vervangen of aanleggen van riolering, kabels en leidingen;
• De aanleg of reconstructie van wegen, fietspaden en rotondes;
• Werkzaamheden aan dijken, watergangen en andere waterbouwkundige projecten;
• De bouw van scholen, bedrijven en andere gebouwen;
• Natuurontwikkelings- en herinrichtingsprojecten; werkzaamheden in havens, industriegebieden en landbouwgronden.

Ook historisch onderzoek, archiefmateriaal en luchtfoto’s kunnen aanwijzingen geven dat er mogelijk nog explosieven in de bodem aanwezig zijn. Daarom wordt voorafgaand aan veel werkzaamheden onderzoek gedaan naar ontplofbare oorlogsresten.

Met dit onderzoek kunnen eventuele risico’s tijdig in beeld worden gebracht en kunnen passende veiligheidsmaatregelen worden genomen. In Nederland worden jaarlijks nog steeds honderden explosieven uit de Tweede Wereldoorlog opgespoord en veilig verwijderd.

Kan dit op meer plekken in Hoorn voorkomen?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn op verschillende plekken in en rond gemeente Hoorn bommen afgeworpen en vliegtuigen neergekomen. Daardoor kunnen op sommige locaties nog niet-ontplofte oorlogsresten in de bodem aanwezig zijn.

Dat betekent niet dat er overal een risico is. Bij werkzaamheden waarbij in de grond wordt gegraven, wordt vooraf onderzocht of er aanwijzingen zijn voor ontplofbare oorlogsresten. Als uit historisch onderzoek blijkt dat een locatie verdacht is, wordt aanvullend onderzoek gedaan en worden waar nodig veiligheidsmaatregelen genomen.

Ook op andere plaatsen in Nederland worden nog regelmatig explosieven uit de Tweede Wereldoorlog gevonden en veilig verwijderd. Daarom maakt onderzoek naar ontplofbare oorlogsresten bij veel projecten onderdeel uit van de voorbereiding.

• Oorlog in Hoorn
• Oud Hoorn, Crash boven Hoorn 7 juli 1944
• NH Nieuws: Nabestaande Piet Kramer over vliegtuigcrash 1944: "Moeder, wat heb ik je gemist"
• Kenniscentrum Ontplofbare Oorlogsresten